Over deze website

Alchemistische teksten zijn voor leken zo goed als onleesbaar, en zelfs na jarenlange studie zijn ze niet eenduidig te begrijpen. Zoals elke discipline maakt alchemie immers gebruik van een gespecialiseerde technische taal. Met deze website hoop ik alvast een tipje van de sluier op te lichten. Er wordt aandacht besteed aan de definitie en het doel van de alchemie, alsook aan de geschiedenis en de wetenschappelijke en culturele betekenis ervan. 

Enigmatische teksten

Om de verhullende taal van die oude alchemisten een beetje te begrijpen, moet je je enigszins vertrouwd maken met de terminologie die een dertiende-eeuwse geleerde hanteerde op gebied van metallurgie, geneeskunde, astronomie/astrologie en chemie. Om het nog wat moeilijker te maken voor hedendaagse studenten van alchemie, staan alchemistische teksten bol van symboliek, een beeldentaal die - volgens C.G. Jung - alleen op onbewust niveau te begrijpen is. Sommige van die teksten zijn wonderlijk mooi, enigmatisch en gebaseerd op een hermetische filosofie die ons een beeld voorhoudt van een onderling verbonden microkosmos en macrokosmos. Alchemie is dus een bijzonder complex onderwerp. Om alvast iets te begrijpen van die symbolen zul je ook de astrologische symboliek onder de knie moeten krijgen. Kortom, het vraagt inspanning om zich als lezer een beetje in te leven in de wereld van de alchemist. Maar het loont wel de moeite, want je leert een wereld kennen die je nog volledig onbekend was. 

Alchemie: theorie en praktijk

Onder alchemie verstaat men een brede discipline die bestaat uit zowel natuurfilosofie als praktijk en (scheikundig) experiment. Het bekendste aspect van deze traditionele wetenschap is transmutatie, de omzetting van gewone metalen in zilver en goud (chrysopoeia) en de bereiding van een panacee, een  levenselixir. De laatste decennia verschenen publicaties over alchemie door wetenschapshistorici en cultuurwetenschappers die nieuwe inzichten hebben gebracht over het fenomeen van de alchemie. Boeken en manuscripten die eeuwenlang ongelezen bleven worden nu vanuit hun historische context bestudeerd.

Alchemie moet in samenhang met astrologie worden geëxploreerd, een oudere traditie die eveneens de relatie tussen mens en universum bestudeert. De symbolentaal van alchemie is voor een deel astrologisch, maar maakt ook gebruik van een eigen iconografie.

Alchemie behoort net zoals bijvoorbeeld de astrologie tot de zogenaamde occulte of "hermetische" wetenschappen. Het maakt deel uit van een voorwetenschappelijk wereldbeeld en maakt in vergelijking met de moderne wetenschap gebruik van een alternatief verklaringsmodel met een eigen systeem en methode.

Verschillende tradities

Alchemie bestrijkt diverse filosofische tradities verspreid over ongeveer vier millennia en drie continenten. Men kan ten minste drie grote tradities onderscheiden die grotendeels onafhankelijk van elkaar ontstonden:

  1. de Chinese alchemie,

  2. de Indiase alchemie

  3. en de westerse alchemie:

Westerse alchemie ontstond rond de Middellandse Zee, waarbij in de loop van enkele duizenden jaren haar centrum verschoof vanuit het Oude Egypte naar de Grieks-Romeinse wereld en via islamitische beoefenaars ten slotte het middeleeuwse Europa bereikte. Chinese alchemie was nauw verbonden met het taoïsme en de Indiase alchemie met de dharma-religies, terwijl westerse alchemie haar eigen filosofische systeem ontwikkelde onder invloed van diverse westerse religies. In hoeverre de genoemde drie tradities elkaar in de loop der tijden hebben beïnvloed en of ze mogelijk een gemeenschappelijke oorsprong hebben, blijft een onbeantwoorde vraag.

 

Webmaster en auteur: Jules Grandgagnage