Alchemistische iconografie

Alchemistische iconografie beschrijft de alchemistische uitbeeldingen en symbolen die in de beeldende kunst aangetroffen worden en tracht er de diepere, vaak verborgen betekenis van te achterhalen. Zo zijn beeldmotieven als bijvoorbeeld adelaar, duif, eenhoorn, draak, goud en leeuw door de kunstenaar met een bepaalde bedoeling in het schilderij aangebracht. Bestudering ervan vergt mogelijk enige kennis van alchemistische symboliek en de processen zoals die in het artikel alchemie beschreven worden.
 
 
Kleurensymboliek
 
Alchemisten associeerden de kleuren die verschenen bij de verschillende fasen van hun transmutaties vaak met dieren, en het was ook een middel om hun geheimen voor leken te verbergen:
  • Zwart - zwarte kraai, pad, (de ongeordende oerstof).
  • Wit - witte zwaan, witte arend.
  • Groen - Groene leeuw
  • Snelle cyclus van lichtgevende kleuren: pauwenstaart.
  • Witte Steen - Eenhoorn.
  • Rood - Pelikaan die zijn jong voedt met zijn eigen bloed, haan.
  • Laatste transmutatie - Feniks die herboren oprijst uit het vuur.
 
Adam McLean, een autoriteit in de studie van alchemie, vraagt zich in zijn artikel The Birds in Alchemy af waarom alchemisten voor hun symboliek vogels namen. Volgens hem waren zij geschikte symbolen, omdat zij zich voortbewegen in de lucht en dus - vanuit de optiek van de alchemist - kunnen bemiddelen tussen het aardse en het hemelse. Zij symboliseren het beeld van de strevende menselijke ziel die hogere spiritualiteit wil bereiken. De ziel die met deze alchemie van de ziel contact krijgt met de spirituele wereld brengt daarna iets van die ervaring terug naar de aardse werkelijkheid.

Zie verder: Lijst van alchemistische symbolen